Issiqxonalar klasterlari, toza transport va suvni tejash: Prezident ekologiya haqida nima dedi

2026 yilda ekologiya O‘zbekiston davlat siyosatining asosiy ustuvor yo‘nalishlaridan biri bo‘ladi. Bu haqda Prezident Shavkat Mirziyoyev parlament va xalq oldidagi murojaatida ma’lum qildi, havoni ifloslanishni kamaytirish, suv resurslaridan oqilona foydalanish va “yashil” infratuzilmani rivojlantirish bo‘yicha kompleks chora-tadbirlarni belgiladi.

Murojaatning markaziy masalalaridan biri poytaxt mintaqasidagi issiqxona xo‘jaliklarining ekologiyaga ta’siri bo‘ldi. Prezidentning so‘zlariga ko‘ra, Toshkent va Toshkent viloyatida yiliga taxminan 137 ming tonna zararli moddalar chiqaradigan 2000 ga yaqin issiqxona faoliyat yuritadi. Shu munosabat bilan filtrlarsiz ko‘mir qozonxonalaridan foydalanishni to‘xtatish va issiqxonalarni poytaxtdan tashqariga ko‘chirish qaror qilindi.

Issiqxona xo‘jaliklari uchun markaziy isitish tizimi bilan jihozlangan, kamida 200 gektar maydonli agroklasterlar tashkil etiladi. Ushbu klasterlarga kiradigan korxonalarga subsidiya ajratiladi. Prezident ta’kidladi, bu tadbirkorlikni yopish emas, balki iqtisodiy foydali va ekologik xavfsiz tizim yaratish demakdir.

Shuningdek, yirik sanoat korxonalari uchun filtrlash, tozalash inshootlari va chiqindilar monitoring tizimini o‘rnatish uchun 100 million dollarlik kredit liniyasi ochiladi.

Murojaatda transport masalasiga alohida e’tibor qaratildi. Shavkat Mirziyoyev transport tiqilinchlari ekologiyaga bevosita zarar yetkazishini qayd etdi va 2026 yildan avtomobillarga ekologik stikerlar tizimi joriy qilinishini eslatdi. Yuqori chiqindili mashinalarning poytaxt, viloyat markazlari va yirik shaharlar hududiga kirishi cheklanadi.

Bunday transport egalari uchun qo‘llab-quvvatlash choralarini joriy etish ko‘zda tutilgan — avtomobil kreditlari foizining bir qismini kompensatsiya qilishdan tortib, filtrlash tizimlarini o‘rnatish uchun subsidiya berishgacha. Shuningdek, avtomobil parkini yangilash uchun maxsus fond tashkil etiladi.

Jamoat transportini rivojlantirish ustuvor yo‘nalish sifatida e’lon qilindi: shaharlarda ajratilgan yo‘llar tarmog‘i kengaytiriladi, Toshkent, Samarqand va Namanganda intellektual harakat boshqaruvi tizimlari joriy etiladi. Shu bilan birga, davlat elektromobillardan foydalanishni rag‘batlantirishni davom ettiradi — besh yillik dastur qabul qilinadi, avtomobil kreditlari bo‘yicha stavkalar kamaytiriladi va zaryad infratuzilmasini rivojlantirayotgan biznes uchun imtiyozlar beriladi.

Chang va sahrolashga qarshi kurash doirasida Prezident keng ko‘lamli o‘rmonlashtirish loyihalarini e’lon qildi. Surxondaryo viloyatida 10 ming gektar maydonda yashil ekinlar, Sirdaryo viloyatida esa 84 km uzunlikda “yashil devor” tashkil etiladi. Qoraqalpog‘iston va bir qator hududlarda 250 ming gektar maydonda, jumladan qurigan Orol dengizi tubida daraxt va butalar ekiladi.

Prezident ekologiyaga iqtisodiyot kabi e’tibor qaratish zarurligini ta’kidladi. Ekologik standartlarni joriy etish uchun kamida 30 ming mutaxassis tayyorlash talab etiladi. 2026 yildan barcha hududlarda “yashil” texnikumlar ochiladi, Green University faoliyati kengaytiriladi.

Suv resurslariga ham katta e’tibor qaratildi. 2026 yilda suvni tejovchi texnologiyalarni joriy etishga 3,3 trillion so‘m ajratiladi. 1300 km magistral kanallar betonlanadi va ochiq drenaj tizimlari yopiq formatga o‘tkaziladi. Toshkentda 160 million dollarlik pilot loyiha boshlanadi, shahar uchun yanada salqin va barqaror mikroiqlim yaratish ko‘zda tutilgan.

Umuman, 2026 yilda ekologik dasturlar uchun davlat byudjetidan 1,9 trillion so‘m ajratiladi. Prezident qayd etganidek, elektr energiyasi ishlab chiqarishda allaqachon uchdan bir ulushga ega bo‘lgan qayta tiklanuvchi energiyani rivojlantirish ham zararli chiqindilarni kamaytirishda muhim omil bo‘ladi.