O‘zbekistonda propan narxi bir yil ichida deyarli 50% ga oshdi: asosiy sabablar

O‘zbekistonda bir yil ichida suyultirilgan gaz (propan) narxi deyarli 50% ga oshdi, 2026 yil boshida esa o‘sish sur’ati tezlashdi. O‘zbekiston Respublikasi tovar-xomashyo birjasi ma’lumotiga ko‘ra, 2025 yil 8 yanvarda propan tonnasi 6,27 mln so‘mni tashkil qilgan bo‘lsa, 2026 yil 8 yanvarda narx 9,28 mln so‘mga yetib, 47,9% ga oshgan. Faqatgina yanvar oyining dastlabki sakkiz kunida o‘sish 14,7% ni tashkil qilgan.

Narx oshishi chakana savdoga ham ta’sir qilgan. Agar 2025 yilning ko‘p qismida avtomobil gaz stansiyalarida propan narxi litriga 5300–6000 so‘m atrofida bo‘lgan bo‘lsa, dekabr oxirida u 6500 so‘mga, yanvar boshida esa 7000 so‘mga yetdi.

O‘zbekiston Respublikasi Raqobatni rivojlantirish va iste’molchilar huquqlarini himoya qilish qo‘mitasi narx oshishini asosan import gazining ulushi keskin oshganligi bilan izohlaydi. Agar 2025 yilning birinchi yarmida mahalliy propan bozorning taxminan 80% ini egallagan bo‘lsa, dekabrga kelib uning ulushi 35% ga, 2026 yil yanvarda esa 10% ga tushgan. Mahalliy gazning asosiy qismi aholiga va ijtimoiy soha ob’ektlariga yo‘naltirilgan.

Natijada birja narxi asosan import propan hisobiga shakllanadi, u esa dastlab qimmatroq. Qo‘mita ma’lumotiga ko‘ra, hozirgi o‘rtacha narx tonnasi 9,5 mln so‘mga yetgan bo‘lib, bu dekabr darajasidan 20% yuqori. Voqeani nazorat qilish va narxlarni barqarorlashtirish choralari ko‘rilmoqda, shuningdek, narxlar bo‘yicha bozorni bezovta qilishi mumkin bo‘lgan ma’lumotlarni tarqatmaslik tavsiya qilinmoqda.

Oldinroq O‘zbekiston Energetika vazirligi 2025–2026 yil kuz-qish mavsumida ishlab chiqarilgan propanning katta qismi aholiga yetkazib berilishini prognoz qilgan edi. Asosiy yetkazib beruvchi Uzbekneftgaz bo‘lib qolmoqda, ammo ayrim korxonalarda ishlab chiqarishning kamayishi va texnologik muammolar ham bozorda ta’sir ko‘rsatgan.