O‘zbekistonda eng mashhur banknota — 100 ming so‘m

Markaziy banki O‘zbekiston 2026-yil 1-fevral holatiga naqd pul aylanmasi bo‘yicha sharhini e’lon qildi. Hujjatga ko‘ra, to‘lovlarni raqamlashtirish faol davom etayotganiga qaramay, mamlakatdagi naqd pul hajmi o‘sishda davom etmoqda va fuqarolar tobora katta nominallardan foydalanmoqda.

Umumiy naqd pul aylanmasi 68 trillion so‘mga yetgan — bu o‘tgan yilga nisbatan 15 trillionga ko‘p. 2025-yil davomida regulyator qo‘shimcha 16,8 trillion so‘m pulni aylanmaga chiqarilgan.

Shu bilan birga, naqd pulning umumiy pul massasidagi ulushi 19,2% dan 18,1% gacha kamaygan, bu esa plastik va elektron to‘lovlar kengayishini aks ettiradi.

Eng ko‘p talab qilinadigan banknota — 100 000 so‘mlik. Uning naqd pul tarkibidagi ulushi 40,9% dan 36,4% gacha kamaygan bo‘lsa-da (asosan eski namunadagi banknotlar olib chiqilgani sababli), ayni paytda asosiy hisob-kitob vositasi sifatida qolmoqda.

Ikkinchi o‘rinda 200 000 so‘mlik banknotlar turadi — ularning ulushi yil davomida 23,4% dan 28,5% ga oshgan.

Naqd pul aylanmasining tarkibi quyidagicha:
— katta nominallar (100 va 200 ming so‘m) — 83,1%;
— o‘rta nominallar (20 va 50 ming) — 15,8%;
— kichik banknotlar va tangalar — 1,1%.

Regulyator eskirgan banknotlarni almashtirishni davom ettirmoqda. Eski 5 va 10 ming so‘mlik banknotlar ulushi 5–7% ga, eski 100 mingliklar esa 3% gacha kamaygan.

2025-yilda bank kassalari orqali 1,25 kvadrillion so‘m naqd pul o‘tgan — bu o‘tgan yilga nisbatan 24% ko‘p. Banklarga tushumlar 114 trillion so‘mga oshgan, asosan kredit operatsiyalari, omonatlar, valyuta sotilishi va savdo tushumlari hisobiga.

Shu bilan birga, naqd pul yechish hajmi ham oshgan: bankomatlar va kassalar orqali aholi 279 trillion so‘m yechib olgan. Markaziy bank buni fuqarolarning daromadlari oshishi bilan izohlaydi.