O‘zbekistonda 2025 yilda quyosh va shamol energiyasi hisobiga elektr energiyasi ishlab chiqarish ikki barobar oshdi

2025 yilda O‘zbekistonda elektr energiyasi ishlab chiqarish hajmi 86,7 mlrd kVt·soatga yetdi, bu 2024 yilga nisbatan 6% ko‘p. Bu haqda O‘zbekiston Energetika vazirligi matbuot xizmati xabar berdi.

Umumiy ishlab chiqarishning 16,8 mlrd kVt·soati qayta tiklanuvchi energiya manbalariga — quyosh, shamol va gidroelektrostansiyalarga to‘g‘ri keladi. Bu ko‘rsatkich 2024 yilga nisbatan 29% ga o‘sgan. Shu jumladan, faqat quyosh va shamol stansiyalari hisobiga ishlab chiqarish 2,1 baravar oshib, 10,5 mlrd kVt·soatni tashkil etdi.

Vazirlik ta’kidlashicha, qayta tiklanuvchi energetikani rivojlantirish natijasida 3,2 mlrd kub metr tabiiy gaz tejab qolindi va 4,7 mln tonna zararli moddalar atmosferaga chiqishi oldi olindi.

Hozirda mamlakatda jami 148 ta elektr stansiyasi faol bo‘lib, ularning umumiy o‘rnatilgan quvvati 25 797 MVtni tashkil etadi. Shu jumladan, issiqlik elektr stansiyalari va TETs — 17 551 MVt, gidroelektrostansiyalar — 2441 MVt, quyosh fotoelektr stansiyalari — 3930 MVt, shamol elektr stansiyalari — 1652 MVt, blok-stansiyalar — 223 MVt.

2025 yil davomida jami 42 ta yangi elektr ishlab chiqarish loyihasi ishga tushirildi, umumiy quvvati 4647 MVtni tashkil qiladi. Ular orasida quyosh va shamol stansiyalari, akkumulyator tizimlari, issiqlik va gidroelektrostansiyalar hamda kogeneratsiya obyektlari mavjud. Shu bilan birga, 11 ta podstantsiya (1614 MVA) ishga tushirildi va 420 km elektr tarmoqlari qurildi. Parallel ravishda 21 ta yangi energetika loyihasi qurilishi boshlandi (3508 MVt).

Toshkent viloyatining Bostanliq tumanida yiliga 155 ta gidroagregat ishlab chiqaradigan zavod, Angrenda esa yiliga 15 mingta transformator ishlab chiqaradigan korxona ishga tushdi. Namangan viloyati Uychi tumanida mahalliy komponentlardan foydalanib, birinchi milliy gidroelektrostansiya (38 MVt) ishga tushirildi.

Yil yakunida elektr energiyasi yetkazib berish hajmi 77,1 mlrd kVt·soatni tashkil etdi, bu 2024 yilga nisbatan 14% ko‘p. Iste’molchilar soni 8,7 mln dan oshdi: uy-joy abonentlari 3,2%, yuridik shaxslar esa 7,4% ga ko‘paydi.

Energetika vazirligi, shuningdek, kichik quvvatli quyosh panellari keng joriy etilayotganini bildirdi. Ularning umumiy o‘rnatilgan quvvati 2 GVtni, gelyokollektorlar hajmi esa 5 mln litrdan ko‘proqni tashkil qilmoqda. Quyosh panellari o‘rnatgan uy xo‘jaliklariga 201,7 mlrd so‘m, tadbirkorlarga esa 121,2 mlrd so‘m subsidiya ajratildi.

2025 yilda minglab kilometr elektr tarmoqlari modernizatsiya qilindi va ta’mirlandi, bu orqali 954 ta mahalladagi 800 mingdan ortiq uy xo‘jaliklariga sifatli elektr ta’minoti yo‘lga qo‘yildi. Energiya tejash choralariga ko‘ra 2,7 mlrd kVt·soat elektr energiyasi va 2 mlrd kub metr tabiiy gaz tejab qolindi.

Avvalroq Energetika vaziri Jurabek Mirzamakhmudov, yangi quvvatlar ishga tushirilishi O‘zbekistonning 2025 yilda sof elektr energiyasi eksportiga o‘tishiga imkon berganini bildirgan. Qirg‘iziston va Tojikistonga yetkazib berish hajmi jami 2,6 mlrd kVt·soatni tashkil etib, suv resurslari tanqisligi bilan bog‘liq xavflarni kamaytirishga yordam beradi.