O‘zbekistonda sanoat chiqindilaridan energiya saqlash tizimi ishlab chiqildi.

O‘zbek olimlari qayta ishlangan sanoat xomashyosiga asoslangan yangi elektr energiyasini saqlash texnologiyasini taqdim etdilar. Ushbu yechim quyosh va shamol elektr stantsiyalarida, energiya tarmoqlarini barqarorlashtirishda, sanoat korxonalarining samaradorligini oshirishda hamda shifoxonalar, ma’lumot markazlari va strategik ob’ektlar uchun zaxira quvvat manbai sifatida ishlatilishi mo‘ljallangan.

Loyiha O‘zbekiston Fanlar Akademiyasi Ion-plazma va lazer texnologiyalari instituti mutaxassislari tomonidan ishlab chiqildi. Texnologiyaning asosi mahalliy sanoat chiqindilaridan olinadigan vanadiy oksidi (V2O5) hisoblanadi. Tadqiqotchilar ishlab chiqilgan yechimni keyingi sanoat miqyosida kengaytirishga tayyor deb hisoblamoqda.

Yaratilgan elektrolit vanadiy oqimli akkumulyatorlari uchun mo‘ljallangan bo‘lib, bu sohada katta energiya zaxiralash imkoniyatiga ega eng istiqbolli yo‘nalishlardan biridir. Amaliy nanotexnologiya laboratoriyasi katta ilmiy xodimi Shuxrat Iskandarovning ta’kidlashicha, texnologiyaning asosiy afzalligi — mahalliy qayta ishlangan xomashyo ishlatilishi. Bu ishlab chiqarish xarajatlarini kamaytiradi va sanoat chiqindilarining hajmini qisqartirishga yordam beradi.

Dunyo amaliyotida shunday tizimlar odatda yuqori tozalikka ega qimmatbaho materiallar yordamida ishlab chiqariladi. O‘zbekiston mutaxassislari esa sulfat kislota ishlab chiqarishda ishlatiladigan vanadiy katalizatorlariga asoslangan arzon va ekologik xavfsiz elektrolit yaratishga muvaffaq bo‘ldilar. Bu ishlab chiqarishni mahalliylashtirish va importga bog‘liqlikni kamaytirish imkonini beradi.

Laboratoriya sharoitida yagona hujayrali akkumulyator prototipi ishlab chiqildi va sinovdan o‘tkazildi. Qurilma 300 sikl davomida 90% energiya samaradorligi va grammga 28 mA·soat sig‘im bilan barqaror ishlashini ko‘rsatdi. Bunday tizimlarning kutilyotgan xizmat muddati 10–15 ming zaryad–razryad sikli bilan 25 yilga yetadi.

Shu bilan birga, ilgari O‘zbekiston Fanlar Akademiyasi Kimyo instituti olimlari ham to‘liq suv va tuproqda parchalanadigan ekologik plyonka taqdim etgan edi.