O‘zbekistonda ayollar va bolalarni himoya kuchaytiriladi hamda erta nikohlarga qarshi kurash qattiqlashtiriladi.

O‘zbekistonda ayollar va bolalarni himoya qilish choralari kuchaytirildi va erta nikohlarni oldini olish bo‘yicha qo‘shimcha tadbirlar joriy etildi. Tegishli farmonni Prezident Shavkat Mirziyoyev imzoladi. Hujjatda erta nikohlarni aniqlashning yangi mexanizmlari, voyaga yetmaganlarga qarshi jinoyatlar uchun javobgarlikni kuchaytirish va zo‘ravonlik jabrlanuvchilariga ko‘makni kengaytirish ko‘zda tutilgan.

erta nikohlarga qarshi profilaktika

Farmon asosiy yo‘nalishlardan biri sifatida erta nikohlarga qarshi kurashni belgilaydi. Nikoh yoshini pasaytirishga ruxsat beriladigan aniq asoslar ro‘yxati belgilanadi. Shu bilan birga, voyaga yetmaganlar bilan nikoh tuzishga chaqirish va bunday nikohlarni targ‘ib qilish uchun ma’muriy javobgarlik joriy etiladi.

Bunday holatlarni tez aniqlash uchun idoralararo nazorat tizimi yaratiladi. Mahalla vakillari, tug‘ilganlikni ro‘yxatga olish organlari, ta’lim va tibbiyot muassasalari xodimlari, shuningdek, diniy tashkilotlar 16 yoshdan kichik qizlarda erta nikoh yoki homiladorlik holatlari haqida ichki ishlar organlari va “Inson” ijtimoiy xizmat markazlariga xabar berishga majbur bo‘ladi. Ma’lumot bermaganlik ma’muriy javobgarlikka sabab bo‘ladi.

2026 yil oxirigacha ichki ishlar organlarining jinoyatlar va hodisalarni hisobga olish tizimida O‘smir-signal nomli maxsus modul joriy etiladi, bu turli idoralar o‘rtasida ma’lumot almashinuvini tezlashtiradi. Shuningdek, mahalla, tug‘ilganlikni ro‘yxatga olish, tibbiyot va ta’lim muassasalari axborot tizimlarini elektron hukumat platformasi orqali integratsiya qilish rejalashtirilgan.

ongli nikohlarni qo‘llab-quvvatlash

2027 yildan boshlab davlat nikohga ongli yondashuvni rag‘batlantiradi. Ikkala turmush o‘rtog‘i 21 yoshga yetgach birinchi marta rasmiy nikohini ro‘yxatdan o‘tkazgan yosh oilalar qo‘shimcha yordamga ega bo‘lishi mumkin.

Bunday oilalar Ijtimoiy reyestrga kiritilsa, subsidiya, imtiyozli kredit va grantlar miqdori 1,5 baravar oshiriladi. Shuningdek, nikoh shartnomasi tuzgan juftliklar davlat bojini to‘lamasdan nikohni ro‘yxatdan o‘tkazish imkoniga ega bo‘ladi.

jabrlanuvchilarni himoya qilishning yangi chorasi

2026 yil 1 apreldan himoya orderi olgan ayollarning mobil qurilmalariga ularning roziligi bilan my.ihma.uz ilovasi o‘rnatiladi. Ilova yordamida xavf yoki zo‘ravonlik holatida SOS signalini yuborish mumkin.

Bundan tashqari, zo‘ravonlik qilgan shaxslarning ruhiy holati shubha ostida bo‘lsa, ularni majburiy ambulator psixiatrik ko‘rikka yuborish belgilangan.

bolalarga qarshi jinoyatlar uchun javobgarlikni kuchaytirish

2026 yil 1 noyabrdan boshlab voyaga yetmaganlarga qarshi jinsiy jinoyatlar, jumladan zo‘rlash jinoyatlarini faqat prokuratura organlari tergov qiladi.

Shuningdek, avval voyaga yetmaganlarga qarshi jinsiy jinoyatlar sodir etgan shaxslar uchun qayta zo‘rlash holatida 14 yoshdan kichik bolani zo‘rlash uchun umrbod ozodlikdan mahrum qilish jazosi kiritilishi taklif qilinmoqda.

Bunday jinoyatlar uchun sudlanganlar koloniya-posyolkalariga ko‘chirilmaydi. Ularning saqlash sharoitlarini yaxshilash esa faqat psixologik tuzatish dasturlaridan o‘tgandan keyin mumkin bo‘ladi.

tergov va sudyalar sohasidagi ixtisoslashuv

2027 yildan boshlab ayollar va bolalarga nisbatan zo‘ravonlik ishlarini maxsus tayyorgarlikdan o‘tgan tergovchilar va sudyalar ko‘rib chiqadi.

2026 yil oxirigacha har bir hududda kamida bitta tergovchi va bitta sudyani xalqaro standartlar bo‘yicha tayyorlash rejalashtirilgan. Ta’lim berishda ustuvorlik ayollarga beriladi.

qonunchilikka yangi jinoyat turlari

Hukumatga femitsid, familitsid, stalking, kibzo‘ravonlik, voyaga yetmaganlarni jinsiy ekspluatatsiya qilish va onlayn-gruming kabi yangi jinoyatlar uchun javobgarlikni joriy etish bo‘yicha takliflar tayyorlash vazifasi yuklatilgan.

Farmon ijrosini nazorat qilish vazifasi Bosh vazir Abdulla Aripov va Prezident ma’muriyati rahbarining o‘rinbosari Nigora Hakimovaga yuklatilgan.