O‘zbekiston 2025 yilda nimalar bilan savdo qildi: tashqi savdo yakunlari
2025 yilda O‘zbekistonning tashqi savdo aylanmasi 81,2 mlrd dollarni tashkil etdi. Bu ko‘rsatkich o‘tgan yilga nisbatan 20,7 foizga oshgan. Milliy statistika qo‘mitasi ma’lumotlarini “Gazeta” tahlil qildi.
Eksport hajmi 24 foizga o‘sib, 33,8 mlrd dollarga yetdi, import esa 18,5 foizga oshib, 47,3 mlrd dollarni tashkil etdi. Tashqi savdo saldosi manfiy bo‘lib, 13,5 mlrd dollardan oshdi. Biroq bu tafovut qisman oltin eksportining rekord darajasi va xizmatlar bo‘yicha ijobiy saldo hisobiga qoplandi.
Oltin — asosiy eksport mahsuloti
2025 yilning to‘qqiz oyida O‘zbekiston 9,9 mlrd dollarlik oltin eksport qildi. Bu o‘tgan yilga nisbatan 32,3 foizga ko‘p. Qimmatbaho metall umumiy eksportning 29,3 foizini, tovarlar eksportining esa 41 foizdan ortig‘ini ta’minladi. Oltinni hisobga olmaganda, eksport o‘sishi ancha past — 20,8 foizni tashkil etdi.
Shu bilan birga, sanoat mahsulotlarining eksportdagi ulushi 15,3 foizdan 11,8 foizga qisqardi. Yetkazib berish hajmi esa qariyb 4 mlrd dollargacha kamaydi.
Qishloq xo‘jaligi mahsulotlari: tushum o‘sdi
2025 yilda meva-sabzavotlar eksporti 2,2 mln tonnaga yetdi, eksportdan tushgan daromad esa 2,1 mlrd dollarga oshdi. Asosiy o‘sish mevalar hissasiga to‘g‘ri keldi: ularning eksporti 629 ming tonnagacha, tushumi esa 700 mln dollargacha ko‘paydi. Ayniqsa, uzum va quruq mevalar yetkazib berilishi sezilarli oshdi.
Sabzavotlar eksporti hajm jihatidan kamaygan bo‘lsa-da, tushum ko‘paydi. Bu esa eksport narxlari oshganidan dalolat beradi. Qovun, tarvuz, dukkaklilar va yong‘oqlar eksporti sezilarli darajada ko‘paydi.
Boshqa tovarlar
Don mahsulotlari, ichimliklar, sut mahsulotlari, neft mahsulotlari, kimyo sanoati mahsulotlari va o‘g‘itlar eksportida sezilarli o‘sish qayd etildi. Shu bilan birga, to‘qimachilik mahsulotlari eksporti yana 8,2 foizga qisqarib, 2,6 mlrd dollarni tashkil etdi.
Import tarkibi asosan oziq-ovqat, yoqilg‘i, avtomobillar, uskunalar va metallardan shakllandi. Ayniqsa, go‘sht, o‘simlik moylari, mashina va elektrotexnika mahsulotlari importi keskin oshdi.
Xizmatlar
Xizmatlar eksporti 28,9 foizga o‘sib, 9,8 mlrd dollarga yetdi va mamlakat savdo eksportining qariyb uchdan bir qismini ta’minladi. Asosiy ulush turizm, transport va IT-xizmatlarga to‘g‘ri keldi. Xizmatlar importi 12,7 foizga oshib, 5,27 mlrd dollarni tashkil etdi.
“Anomal dekabr”
Iqtisodchi Mirkamil Xolboyev dekabr oyidagi noodatiy dinamika e’tiborni tortganini qayd etdi. Oltin eksporti bo‘lmaganiga qaramay, umumiy eksport 5 foizga oshgan, oltinsiz hisoblaganda esa darhol 51,6 foizga ko‘paygan. Shu bilan birga, Xitoy va qo‘shni davlatlar bilan savdo keskin faollashgan. Bu holat 2025 yil statistikasi uchun noyob bo‘ldi.
Ekspert fikricha, bunday “anomaliya”larning sabablari qo‘shimcha tahlilni talab qiladi. Biroq allaqachon dekabr oyini O‘zbekiston tashqi savdosida yil davomidagi eng noodatiy oy deb atash mumkin.